Jungle

"Brmmm..." zoemt de motor achteraan onze boomboot wanneer ik samen met een groepje toeristen opnieuw mee de brede Beni-rivier stroomopwaarts vaar. Het water zit nog steeds vol bruin sediment uitgespoeld uit het regenwoud, het woud rondom aanwezig, langs de oevers en overal waar men zien kan verder stroomopwaarts. Na een half uur varen stuurt de bootman met de arm aan de motor de boot in een westelijke riviertak. De Beni is hier zo breed dat het nauwelijks merkbaar is dat we de monding van een andere rivier, de Tuichi, opvaren. Het water stroomt hier sneller, wilder, dit is een meer dynamische rivier, dat zien we aan alles. Al na korte tijd ben ik toch weer opnieuw onder de indruk van de kracht van deze rivier. De oevers die de ene keer twee à drie meter, een andere keer meer dan tien meter en af en toe zelfs twintig tot dertig meter boven het wateroppervlak uitsteken, brokkelen quasi dagelijks af. Bomen die de kruimelige okergele grond vol dikke keien, krampachtig schijnen vast te houden in de afgebroken rivierranden, zullen er vroeg of laat moeten aan geloven... De hoge kanten zullen onwillekeurig oner hun voeten afbreken, getuige daarvan de vele eilanden van neergeslagen slib, keien, takken en hele bomen er op chaotische wijze neergegooid, achtergelaten.

Wat een kracht moet het water dat uit de Andes komt hebben dat het eilanden maakt groot als enkele tientallen voetbalvelden midden in de rivier. Terwijl de oevers van de rivieren voortdurend afbrokkelen ontstaan er steeds nieuwe afzettingen hetzij in de vorm van eilanden hetzij als aangroei van de oever, zo verplaatst deze wilde rivier zich in het landschap.

 

Uren later, wanneer we over het wandelpad in het woud lopen, maak ik een analoge bedenking. Bijna overal liggen dode bomen, grote, kleinere en reuzebomen - machtig moeten ze geweest zijn - tegen de grond, opgeslorpt door schimmels, mossen, varens.

De open ruimten die grote omgevallen bomen achterlaten vullen zich op korte tijd met veel jonge planten en bomen die de lucht inschieten.

Nog andere bomen worden langzaam maar zeker gewurgd, door de "wranglertree", een bijzonder krachtige boom die zich heel traag - jaren duurt het - om een andere boom slingert als een klimplant en uiteindelijk heel de boom heeft omringd, hoe groot hij ook is, waarna hij alle bruikbare stoffen eruit zuigt, hem verteert.

Hier in het Amazonewoud, evengoed als op de rivier die er zich doorheen slingert, geldt de wet van groei, van vernietiging en opstanding, de wet van de snelste, de sterkste, de best aangepaste, de wet van de jungle.

 

 

Een aantal mensen onder jullie vragen zich af welke waarnemingen van dieren ik zoal doe.

Daar kan ik spijtig genoeg niet rechtstreeks op antwoorden, het zijn er zeker niet astronomisch veel, maar de vele kleine, vaak minder interessante details gaan beschrijven is ook niet mogelijk en dat zou voor jullie trouwens ook niet altijd leeswaardig zijn. Niettemin wil ik een paar feiten vermelden die mijn aandacht trokken.

 

De Hoatzin, hier op een tak boven het het water van het Chalalánmeer, schreeuwt dagelijks krijsend om aandacht.

Het is een bijzondere rare vogel, met de afmetingen van een kip en met stekelige kuifveren op zijn kop, die biologisch moeilijk te klasseren valt en geen levende verwanten heeft.

Hij eet voornamelijk bladeren en wat fruit en heeft voor de vertering hiervan een uniek systeem in de slokdarm waar bacteriën de bladeren verteren zoals runderen dit doen. Als de hoatzin vliegt is dat altijd een beetje stuntelig, je ziet dat hij veel kracht nodig heeft, dat zou komen door het extra gewicht van het verteringssysteem. Hij wordt niet bejaagd omdat hij stinkt uit zijn bek, dit ook omwille van de speciale vertering. Het is bovendien de enige nu levende vogelsoort waarvan de kuikens klauwen hebben aan de vleugels. Bij gevaar laten ze zich vallen uit de takken boven het water. Daarna gebruiken ze hun klauwen om via de bomen terug op te klimmen naar hun nest.

Ara's hebben zijn bijzonder grote papegaaien met een sterke bek die hen toelaat de zeer harde palmnoten die andere dieren niet kunnen eten, open te breken. De palmnoten hebben nog een tweede verdegiging, ze zijn giftig: Ara's lossen dit probleem op door klei te eten die ze aan de rivierbeddingen of -wanden vinden. Hier zie je de Blauwgele Ara die net als andere ara's in paren voor het leven, hoog in de boomkruinen leven.

De eerste morgen dat ik in de ecolodge bij de dageraad ontwaak,

hoor ik de wind brullen en gieren, het gaat op en af, dan weer sterker dan weer uitdeinend tot de bijna stilte en dan het geluid weer aanzwelt, alsofde wind huilend door lange gangen jaagt...

Het zijn mannetjes van de bruine brulapen, die door het gebruik van hun enorme keelzakken hun harem en hun territorium verdedigen. Zij zijn het die ons nog verschillende keren in de ecolodge zullen wekken.

Hier zie je er een mannetje in rust in de late morgen, rusten is iets wat ze vaak doen.

Termieten leven in de donkerte van hun staten die in het regenwoud als donkerbruine klompen gekauwd hout vastgehecht aan boomstammen, te zien zijn. Na enkel jaren verlaten ze deze "woning" om elders een ander nest te gaan bouwen.  Ofschoon je ze haast nooit te zien krijgt hadden we het geluk een kolonie trekkende termieten tegen te komen op een wandelpad.

Hoewel ik naast een kort filmpje alleen één onscherpe foto van ze heb, wou ik deze - vergeef me Gert - toch laten zien omdat je hier kan vaststellen dat ze zeer licht gekleurd tot helemaal wit zijn. Verder zien ze eruit als mieren waartussen soldaten voorzien van een relatief dikke oranje gekleurde kop, patrouilleren.